Randbeschermingsprofiel: klembereik, materiaal en vorm kiezen
Een kantbeschermingsprofiel kiest u op basis van het klembereik (plaatdikte inclusief coating), het materiaal (temperatuur en media) en de uitvoering met of zonder afdichtingskop. Het klembereik bepaalt of het profiel blijvend vastzit. Het materiaal bepaalt of het na jaren op een ovendeur, schakelkast of voertuigdeur nog elastisch is. De uitvoering bepaalt of het profiel alleen de rand afdekt of ook afdicht. In de toepassingstechniek zien we de meeste klachten op plaatsen waar een van deze drie punten slechts globaal is ingeschat. Meestal betreft dit de werkelijke plaatdikte na het coaten.
Klembereik: de plaatdikte na het coaten is bepalend
Het klembereik geeft aan voor welke materiaaldikte het profiel is ontworpen. Gangbare bereiken zijn bijvoorbeeld 1 tot 2 mm, 1 tot 3 mm, 2 tot 4 mm of 3 tot 6 mm. Bepalend is de randdikte in gemonteerde toestand. Een poedercoating voegt per zijde doorgaans 60 tot 120 µm toe. Een plaat van 2 mm meet na coating aan beide zijden dus al snel 2,2 mm. Bij overlappende verbindingen, felsnaden of aangelaste lippen kan de dikte langs een rand bovendien variëren.
Als eigen ontwerpregel adviseren wij om de werkelijke randdikte zo veel mogelijk in het middelste derde deel van het klembereik te laten vallen. Zo blijft er ruimte voor toleranties van plaat en coating. Of een profiel ook dicht bij de grenzen van zijn klembereik betrouwbaar vastzit, hangt af van het profielontwerp en moet door de fabrikant voor de specifieke toepassing worden goedgekeurd. Bij wisselende diktes langs een rand moet het klembereik de dikste plek omvatten. Als het dikteverschil te groot is, zijn twee profielvarianten de betere oplossing.
Metalen inlage en klemlippen: houvast zonder lijm
Profielen zonder inlage blijven alleen door de eigen spanning van het elastomeer op hun plaats. Ze zijn geschikt voor dunne randen, voor uitsluitend afdekkende toepassingen of in combinatie met kleefband. Voor een blijvende bevestiging aan plaatranden wordt een gestanste inlage van staalband of aluminium ingebed. Door de sleuven in de band kan het profiel in bochten worden gebogen. De minimale buigradius hangt af van de profielhoogte en de inlage en moet op de tekening staan. Verzinkt staal is de standaard. Bij buitengebruik en in natte omgevingen is een roestvaststalen inlage zinvol, omdat aan de snijranden van verzinkte banden corrosie kan ontstaan. Deze wordt later aan de profieluiteinden zichtbaar als roestsporen.
Aan de binnenzijde zorgen klemlippen voor wrijvingscontact met het plaatoppervlak. Meerdere lippen compenseren toleranties beter dan één enkele lip en verhogen de aftrekkracht. Op glad gelakte of geoliede platen is de wrijving soms onvoldoende. Dan helpt een lip van een zachtere compound of een lijmrups in de groef.
Materiaal: silicone, EPDM of PVC afhankelijk van temperatuur en omgeving
Silicone is afhankelijk van de compound doorgaans geschikt voor -60 °C tot +200 °C, speciale typen kortstondig ook voor hogere temperaturen. Het is bestand tegen ozon en UV en heeft bij hitte een lage blijvende vervorming na compressie. Daarom gebruiken wij het op deuren van ovens en warmtekasten, in de levensmiddelentechniek en op behuizingen met grote temperatuurschommelingen. Voor contact met levensmiddelen zijn er compounds volgens BfR-aanbeveling XV en volgens FDA 21 CFR 177.2600 voor herhaaldelijk gebruikte rubberartikelen. Voor de spoorwegsector zijn compounds met een conformiteitsbewijs volgens EN 45545-2 beschikbaar. De beperkingen van silicone liggen bij de doorscheurweerstand en slijtvastheid, die doorgaans lager zijn dan die van EPDM, en bij de beperkte bestendigheid tegen minerale oliën en brandstoffen. Uitvoeringen en doorsneden van silicone vindt u in ons overzicht van siliconenprofielen volgens tekening.
EPDM is bestand tegen weersinvloeden en ozon en is mechanisch robuust. Met zwavel gevulkaniseerd EPDM is doorgaans inzetbaar tot ongeveer +120 °C, met peroxide gevulkaniseerde typen tot ongeveer +150 °C. EPDM is niet bestand tegen minerale oliën en vetten. In de voertuigbouw en bij schakelkasten buiten is het het gangbare materiaal, zolang er geen blootstelling aan olie plaatsvindt.
Zacht PVC is doorgaans inzetbaar tussen ongeveer -20 °C en +60 °C en volstaat voor binnentoepassingen zonder thermische belasting. De weekmakers kunnen na verloop van tijd migreren. Het profiel wordt dan harder en kan laklagen aantasten. Bij kou wordt PVC stijf en is het moeilijk te monteren. Bij brand ontstaan halogeenhoudende gassen, waardoor PVC in de spoorwegsector en in toepassingen met eisen aan rookgassen doorgaans niet in aanmerking komt.
Uitvoering met afdichtingskop: kantbescherming en afdichting in één profiel
Profielen met een afdichtingskop combineren het klemprofiel met een slang- of lipafdichting. Bevindt de kop zich bovenop, dan dicht hij aan de kopse zijde af, bijvoorbeeld bij de deursponning. Bevindt hij zich aan de zijkant, dan dicht hij af tegen een oppervlak dat parallel aan de plaat loopt, bijvoorbeeld bij kleppen en deksels. Het klemgedeelte en de kop worden samen geëxtrudeerd: het klemgedeelte van compact materiaal voor de bevestiging, de kop afhankelijk van de uitvoering als slang van celrubber voor lage sluitkrachten of als lip van compact elastomeer. Bij siliconenprofielen met een slangvormige kop wordt hiervoor vaak siliconenschuim gebruikt, dat ook bij hoge temperaturen zacht blijft. Siliconen afdichtingskoppen met lippen worden daarentegen van compacte silicone gemaakt.
De afdichtingskop wordt ontworpen op basis van de spleetmaat en de tolerantie. Bij koppen van celrubber bedraagt de compressie doorgaans 25 tot 40 % van de kophoogte. Bij te weinig compressie blijven spleten open, bij te veel compressie neemt de sluitkracht toe en vervormt de kop blijvend. Welke beschermingsgraad volgens EN 60529 wordt bereikt, hangt af van de volledige behuizing en niet alleen van het profiel. Als een gesloten raamwerk of een vormafdichting een betere oplossing is dan een doorlopend profiel, biedt het overzicht van siliconenafdichtingen in de industrie houvast.
Veelvoorkomende fouten bij montage en selectie
De meest voorkomende fout is een op maat gesneden plaat die niet is ontbraamd. De braam snijdt in de klemlippen, de houdkracht neemt af en op zwaar belaste plaatsen kan de inlage door het materiaal heen drukken. Even vaak wordt het profiel met een stalen hamer ingeslagen in plaats van met een kunststof hamer of een aandrukrol gemonteerd. Daardoor raken het profiel en de coating van de plaat beschadigd.
Een derde punt is trekspanning tijdens het aanbrengen. Als het profiel uitgerekt wordt gemonteerd, trekt het daarna terug en ontstaat er bij de naad een spleet. Het is beter om het profiel zonder trekspanning en met lichte stuiking naar de naad toe aan te brengen. De naad hoort op een bovenliggende rand, zodat zich daar geen water verzamelt. Bij hoeken met een radius kleiner dan de minimale buigradius gaat het profiel plooien en knikt de afdichtingskop. Hier zijn een grotere hoekradius van de plaat, een inkeping in het profiel of gevulkaniseerde raamwerken met een gevormde hoek de betere keuze.
Checklist voor aanvragen door constructeurs en inkopers
Voor een goed onderbouwde offerte hebben wij de volgende gegevens nodig: Plaatdikte inclusief coating en tolerantie, evenals de randvorm. Gebruikstemperatuur bij continu gebruik en als piekwaarde. Media en omgeving zoals olie, reinigingsmiddelen, UV, buitengebruik of contact met levensmiddelen. Uitvoering zonder afdichtingskop, met kop bovenop of aan de zijkant, plus de spleetmaat en de gewenste compressie. Conformiteitsbewijzen zoals BfR XV, FDA, EN 45545-2 of UL 94 met het vereiste niveau. Geometrie met de kleinste hoekradius, leveringsvorm op rol, op maat gesneden of als raamwerk, en de kleur.
Een schets van de inbouwdoorsnede en informatie over de montage zijn nuttig, dus of deze handmatig, met een rol of geautomatiseerd plaatsvindt. Als er al een profiel in gebruik is dat moet worden vervangen, zijn een monster en een beschrijving van het schadebeeld vaak informatiever dan welk gegevensblad ook.
Veelgestelde vragen
Welk klembereik past bij een plaat van 2 mm?
Bepalend is de dikte na het coaten. Een gepoedercoate plaat van 2 mm heeft doorgaans een dikte van ongeveer 2,1 tot 2,3 mm. Een klembereik van 1 tot 3 mm is dan geschikt, omdat deze waarde daar ongeveer in het middelste derde deel ligt. Bij een klembereik van 2 tot 4 mm zou deze aan de ondergrens liggen. Bij trillingen is een smaller klembereik gunstig.
Heeft een kantbeschermingsprofiel altijd een metalen inlage nodig?
Nee. Voor dunne randen, uitsluitend afdekkende toepassingen of verlijmde oplossingen volstaan profielen zonder inlage. Als het profiel zonder lijm blijvend moet vastzitten, vooral bij trillingen, frequent openen of met een afdichtingskop, is een gestanste inlage van staal, roestvast staal of aluminium gebruikelijk.
Wanneer is silicone in plaats van EPDM zinvol?
Silicone is zinvol wanneer de temperatuur boven het gebruikelijke bereik van EPDM ligt, dus continu boven ongeveer 120 tot 150 °C, wanneer contact met levensmiddelen met een conformiteitsbewijs volgens BfR XV of FDA 21 CFR 177.2600 vereist is of wanneer de elasticiteit bij extreme kou behouden moet blijven. Bij sterke slijtage is EPDM vaak robuuster. Bij blootstelling aan olie is een materiaal nodig dat bestand is tegen het specifieke medium.
Kan een kantbeschermingsprofiel om hoeken worden gebogen?
Ja, zolang de minimale buigradius van het profiel wordt aangehouden. Deze hangt af van de profielhoogte, de inlage en de afdichtingskop. Bij kleinere radii ontstaan plooien en dicht de kop niet meer af. Dan zijn een inkeping in het profiel, een grotere hoekradius van de plaat of een gevulkaniseerd raamwerk met een gevormde hoek de alternatieven.







